ارتش امريكا و پاكستان متحدان ديرينه دوران جنگ سرد بودند. هنوز از پيمان مهمى كه ميان ژنرال ضياءالحق و مشاور امنيتى آن روز امريكا زبيگنيو برژينسكى بسته شد و به شكل گيرى شبكه اعراب افغان منجر شد به عنوان يك نقطه عطف در اتحاد دوطرف ياد مى شود. اين دوستى ها تا آنجا پيش رفت كه حتى اسلام آباد پروسه مهم مدرنيزه كردن ارتش خويش را به دست پنتاگون به انجام رساند و سازمان اطلاعاتى قدرتمندى بنام آى اس آى براى اداره دو بحران كشمير و افغانستان بوجود آورد كه به گفته ناظران چارت تشكيلاتى آن از سازمان اطلاعاتى امريكا اخذ شده است.

اما اين اتحاد ديرينه اكنون به نحو جدى آسيب ديده است و عجيب است كه همان نيروهايى كه زمانى حلقه اتصال ارتش امريكا و ارتش پاكستان بودند يعنى اعراب افغان امروز با نام القاعده و طالبان به عامل تضاد وبى اعتمادى آنها تبديل شده اند.

روابط ميان پنتاگون و نيروهاى امنيتى پاكستان به سردترين نقطه از زمان آغاز عمليات در افغانستان در سال ۲۰۰۱ رسيده است و از ديد پنتاگون نقش اصلى را در اين ماجرا داد و ستد پاكستان با طالبان در منطقه قبيله نشين بازى مى كند، اوج نارضايتى امريكا زمانى ديده شد كه كاخ سفيد از مذاكره دولت گيلانى با سران طالبان محلى ابراز نگرانى كرد. از نگاه امريكايى ها سازش اسلام آباد با قبايل مرزى به طالبان امكان مى دهد، آزادانه از مرز عبور كنند و به نيروهاى امريكايى و ناتو در افغانستان حمله كنند.

در سوى ديگر انتشار سندى تازه در پنتاگون، افسران پاكستان را به اين باور رساند كه دوستان ديروز آنها را تدبير ديگرى افتاده است. اين سند حاكى از اين بود كه سران ناتو و امريكا ديگر قصد ندارند آى اس آى را طرف مشورت خويش در جنگ افغانستان قرار دهند به اين دليل كه معتقدند آگاه كردن پاكستانى ها از عمليات آينده خود در منطقه به معنى در خطر گذاشتن جان سربازان امريكايى است. فرماندهان پنتاگون گزارش داده اند كه برخى از كارمندان امنيتى پاكستان اين اطلاعات را به طالبان مى رسانند و از اين طريق از موفقيت عمليات نيروهاى امريكايى جلوگيرى مى كنند. اين سند فقط چند روز به صورت محرمانه ماند. فرماندهان امريكايى در افغانستان به رسانه هاى بين المللى گفتند كه به نيروهاى امنيتى پاكستان در آن سوى مرز با افغانستان اعتماد ندارند. چند روز بعد ۹ ژوئن مؤسسه «رند» به درخواست وزارت دفاع امريكا اين گزارش را فاش ساخت كه افراد زيادى از نيروهاى تجسس و اطلاعاتى پاكستان به طالبان و ديگر گروه هاى تروريستى منطقه كمك مستقيم مى رسانند.

گزارش اخير «رند» بازتابى از يأس افزاينده واشنگتن از ساختار پيچيده ارتباط اسلام آباد با شبه نظاميان مناطق قبايلى است: همين پيش فرض ها باعث شد كه پنتاگون دور تازه اى از حملات هوايى نيروهاى امريكايى به منطقه مرزى پاكستان را شروع كند.

اما اين تصميم امريكا چندان هم بى هزينه نيست زيرا اكنون موجى تازه از ضديت با غرب و امريكا در داخل پاكستان بويژه در مناطق قبيله اى به راه افتاده است و در واكنش به اين تصميم سران قبايل سرحدات جريان مذاكره با دولت مركزى اسلام آباد را متوقف كردند. آنها به درستى مى گويند: موشك هاى امريكايى نه تنها به پاسگاه هاى مرزى پاكستان بلكه به اساس روابط اين كشور با امريكا و همكارى دو جانبه در جنگ ضد تروريزم ضربه زدند. نخست وزير پاكستان يوسف رضا گيلانى ناگزير شد در برابر اعضاى مجلس كشورش اين حمله را بزدلانه و بى دليل بنامد و بگويد: ما از استقلال خود، شرف و ارج خود حمايت مى كنيم و اجازه نمى دهيم قلمرو ما هدف حمله قرار بگيرد. ما اين حمله را كاملاً محكوم مى كنيم و از طريق وزارت امور خارجه خود پاسخ مى طلبيم. ولى در واشنگتن سخنگوى وزارت دفاع امريكا از حمله هوايى امريكا حمايت كرد و آن را اقدامى قانونى عنوان كرد و گفت: دليل اين اقدام اين بوده است كه نيروهاى پاكستانى در اين دوره رفتار خصمانه داشته و به سربازان ايالات متحده در داخل افغانستان حمله كرده اند.

و جالب اينجاست كه پنتاگون اين حمله ها به خطوط مرزى پاكستان را در چارچوب اصل دفاع از خود توجيه مى كند و مدعى است كه تعرض به مناطق قبيله اى پاكستان قانونمندانه و براى دفاع از خود است چرا كه آنها هدف حمله قواى دشمن قرار گرفته اند. شواهد حاكى از آن است كه امريكايى ها در آخرين سال بوش عمليات ويژه اى به منظور دستگيرى بن لادن وسران القاعده آغاز كرده اند كه از هواپيماهاى بدون سرنشين ام. كيو-۱پريديتور و ام. كيو-۹ مجهز به موشك داراى قابليت هدف گيرى بسيار دقيق استفاده مى شود. آنها مدعى هستند كه سران القاعده وطالبان به احتمال خيلى زياد در مناطق قبيله اى پاكستان از جمله باجور پنهان شده اند و نيروهاى امريكايى با تشديد فشار بر مواضع القاعده در پاكستان قصد دارند آنها را به سوى مرزهاى افغانستان برانند و به اين صورت بوش خوشبين است كه به عمليات ناكام هفت ساله براى دستگيرى تروريست شماره يك خاتمه دهد. در هر حال تحولات اخير در مرز ميان افغانستان و پاكستان بحران ميان پاكستان و امريكا را به مرحله اى عميق تر و غيرقابل كنترل رسانده است. تا جايى كه رئيس ستاد ارتش امريكا اعلام كرده كه اگر قرار باشد حمله اى به امريكا صورت بگيرد مطمئناً طراحى و برنامه ريزى اش در مناطق قبيله اى پاكستان صورت خواهد گرفت.

به باور سران پنتاگون سپاه نظامى پاكستانى كه متشكل از قبايل پشتون است براى مبارزه با تندرو ها مناسب نيست. اين كار پيش از هرچيز به عزم سياسى دولت و سپس تغيير نگاه سران نظامى پاكستان نياز دارد. به عبارت ديگر پنتاگون در هفتمين سال جنگ افغانستان بر اين گمان است كه در افغانستان فريب دوستان خويش را خورده است. اكنون مهمترين سند آنها براى اين ادعا دو چيز است اول موج نيروهاى انتحارى اعزامى از مناطق قبيله اى پاكستان كه به ادعاى امريكايى ها مركز لجستيك جنگ و پايگاه هاى آموزشى طالبان در آن واقع است و دوم تصميم دولت پاكستان براى عقب نشينى نظاميان اين كشور از مناطق مرزى در راستاى تلاش دولت جديد براى دستيابى به توافق صلح با افراد مسلح در مناطق قبايلى.

تنها تدبيرى كه امريكايى ها انديشيده اند اين بوده كه سازمان ناتو بايد نيروهاى بيشترى به مناطق مرزى پاكستان و افغانستان اعزام كند. امريكا از متحدان اروپايى خود خواسته نيروهاى بيشترى به افغانستان اعزام كنند ولى اين درخواست واشنگتن تاكنون با استقبال سرد اعضاى ناتو روبه رو شده است.

اما اين همه مشكلات امريكايى ها نيست. تصميم گيرى درباره نحوه مواجهه با پاكستان اكنون به اختلاف جدى در ميان سياستمداران امريكا تبديل شده است. ريشه هاى اين اختلاف به اظهار نظرات مختلف از سوى نامزدهاى رياست جمهورى اين كشور در خصوص لزوم تجديد نظر درباره روابط با اسلام آباد، برمى گردد.

با آن كه دولت بوش اين سال ها بر حفظ پيوند با مشرف اصرار ورزيده است و مدعى شده كه هدف مشترك مبارزه با تروريسم، پايه و اساس روابط ميان واشنگتن و اسلام آباد را تشكيل مى دهد اما همگان معتقدند كه با تغيير دولت در امريكا و روى كار آمدن دولت جديد مناسبات دو كشور تغيير جدى خواهد يافت.

منبع: روزنامه ایران